Eenoudergezinnen botsen op structurele drempels
Het huidige beleid focust volgens de Gezinsbond nog te veel op het ‘standaardgezin’.
Eén op de vijf gezinnen in Vlaanderen, en bijna één op de drie gezinnen in Brussel, wordt vandaag door één ouder gedragen. Toch focust beleid vandaag nog vooral op het ‘standaardgezin’. Op deze Dag van de Alleenstaande Ouder lanceert de Gezinsbond een beleidsoproep om de realiteit van eenoudergezinnen ernstig te nemen. “Het ouderschap voelt voor veel ouders als jongleren met tien balletjes tegelijk. Stel je dan eens voor dat je dat allemaal alleen moet doen”, zegt Ivo Mechels, voorzitter van de Gezinsbond.
Groeiende maar vergeten groep
Bijna 500.000 ouders in België staan er alleen voor, en dat aantal blijft toenemen.
“Gezinsbeleid moet afgestemd zijn op maat van gezinnen. Dat spreekt voor zich. En toch blijkt het niet vanzelfsprekend om het beleid ook af te stemmen op die groeiende groep eenoudergezinnen. Dat moet én kan beter”, zegt Mechels.
Ook in de Gezinsbarometer (representatieve bevraging bij gezinnen in Vlaanderen met inwonende kinderen tussen 0 en 18 jaar) zien we dat eenoudergezinnen op grenzen botsen:
- 51% is ontevreden over de combinatie gezin-werk, tegen 34% bij tweeoudergezinnen.
- 33% is ontevreden over de woonbuurt, tegen 15% bij tweeoudergezinnen.
- 74% kan eerder tot zeer moeilijk rondkomen met het gezinsbudget, tegen 28% bij tweeoudergezinnen.
- 48% had het voorbije jaar financiële hulp nodig van familie of vrienden, tegen 23% bij tweeoudergezinnen.
Dat bevestigen ook de cijfers van Statistiek Vlaanderen en Statbel: meer dan één op drie eenoudergezinnen leeft onder de Europese armoederisicodrempel. Dat is drie keer meer dan bij tweeoudergezinnen. Hun mediaan beschikbaar inkomen ligt aanzienlijk lager, terwijl vaste kosten nauwelijks verschillen. Tegelijkertijd zijn eenoudergezinnen oververtegenwoordigd in deeltijdse en laagbetaalde jobs, vaak noodgedwongen om zorgtaken te kunnen combineren.
Waar liggen oplossingen?
De Gezinsbond pleit voor oplossingen die de veelheid aan taken die eenoudergezinnen moeten dragen eenvoudiger maken.
“Die oplossingen komen voort uit de noden van eenoudergezinnen zelf. We vertrekken vanuit de resultaten van de Gezinsbarometer en het Gezinskabinet (een kwalitatief onderzoek bij gezinnen met kinderen tussen 0 en 14 jaar). Tijdens het Gezinskabinet luisterden we naar meer dan 3.000 gezinnen. Daar hoorden we vaak hoe ouders verdwalen in een wirwar van regels en administratie, en hoe een duidelijk aanspreekpunt vaak ontbreekt. Ook werd duidelijk hoe uitdagend de combinatie van gezin en werk is, en hoe groot de nood aan toegankelijke, betaalbare en kwalitatieve opvang blijft”, zegt Mechels.
De Gezinsbond schuift een reeks maatregelen naar voren die zowel gezinnen als administraties ontlasten. Zoals:
- Automatische toekenning van rechten op basis van je gezinssamenstelling, en een snelle, automatische en correcte uitbetaling van uitkeringen.
- Eén centraal gezinsportaal waar gezinnen terechtkunnen met al hun vragen en administratie.
- Voorrang in de kinderopvang en flexibelere opvang.
- Eenoudervriendelijke verlofstelsels, met extra verlof per kind.
- Zorg voor woonzekerheid: verkort de wachttijd tot de huurpremie, voer strengere controles uit op huurdiscriminatie en breid het woonaanbod in alle segmenten uit.
- Bescherming tegen pensioenarmoede: via pensioensplit, soepelere cumulregels en uitbreiding van rechten naar wettelijk samenwonenden.
“Als Gezinsbond zijn we er voor alle gezinnen, in alle vormen en maten. Eenoudergezinnen botsen vaak op specifieke uitdagingen, dus vragen we ook specifieke oplossingen. Zo kunnen ook eenoudergezinnen beter alle balletjes in de lucht houden”, besluit Mechels.
Over het onderzoek
De Gezinsbarometer wordt uitgevoerd door onderzoeksbureau Indiville en is gebaseerd op een representatieve kwartaalbevraging bij meer dan 1.000 Vlaamse gezinnen met inwonend(e) kind(eren) tussen 0 en 18 jaar. De resultaten zijn gewogen naar geslacht, leeftijd en opleidingsniveau. Alle interviews werden online afgenomen via een gesloten toevalssteekproef uit het Bpact Panel, waarbij enkel personen met een persoonlijke code geldig konden deelnemen aan het onderzoek.
Lien Swinnen