Bijzondere Oppas geeft zorgouders broodnodige ademruimte

Éen van de moeilijkheden voor deze ouders is het vinden van een oppas voor een kind met een verhoogde zorgnood. Daarom zetten de Gezinsbond en vzw De Ouders Bijzondere Oppas graag in de kijker. Dit is een inclusieve oppasdienst, momenteel actief in West-Vlaanderen en Limburg, waarbij oppassers met een ergotherapeutische achtergrond gekoppeld worden aan gezinnen met kinderen met een verhoogde zorgnood. De organisaties hopen dit bijzonder project voor zorgouders in heel Vlaanderen beschikbaar te maken.

Gezinnen met een kind met een verhoogde zorgnood botsen nog te vaak op een gesloten deur wanneer ze op zoek zijn naar occasionele kinderopvang. Dit komt doordat de zorgnoden complex kunnen zijn en reguliere oppassers hier geen ervaring mee hebben. Met Bijzondere Oppas willen vzw De Ouders en de Gezinsbond daar verandering in brengen. Via een innovatieve samenwerking met hogescholen VIVES en PXL krijgen gezinnen tijdelijke respijtzorg, terwijl studenten ergotherapie praktijkervaring opdoen.

De oppasdienst zit momenteel in een proeftuinfase, maar de impact is nu al duidelijk: ouders krijgen opnieuw (of voor de eerste keer) ademruimte, studenten groeien in hun rol en gezinnen die anders uit de boot vallen, worden eindelijk bereikt. De organisaties willen dit naar de toekomst toe opschalen over heel Vlaanderen.

“Voor veel ouders is het geen luxe om even tijd voor zichzelf te hebben, maar pure noodzaak. Zeker wanneer de zorg voor hun kind intensief is. Met Bijzondere Oppas tonen we dat inclusieve kinderopvang wél kan, als je ze goed omkadert”, zegt Ivo Mechels, voorzitter van de Gezinsbond.

Van ambitie naar praktijk

De eerste proeftuin ging, op initiatief van vzw De Ouders, van start in het voorjaar van 2023 in West-Vlaanderen, met twintig gezinnen en twintig studenten ergotherapie van hogeschool VIVES. In 2024 werd het initiatief opgeschaald en in 2025 kwam ook Limburg erbij, in samenwerking met hogeschool PXL. In 2026 nemen in totaal veertig gezinnen deel aan de proeftuinen in West-Vlaanderen en Limburg.

Bijzondere Oppas richt zich specifiek op gezinnen die geen gebruik kunnen maken van reguliere oppasdiensten. Studenten ergotherapie volgen een voorbereidende opleiding en worden tijdens hun stage intensief begeleid. Ze bieden per gezin ongeveer twintig uur respijtzorg aan, meestal in de thuissituatie.

Organisaties zoals de Gezinsbond, De Ouders vzw en hogescholen zetten zo’n project op vanuit zuiver maatschappelijke doelstellingen. Dat maakt dat zij in tegenstelling tot de profitsector wel kunnen inzetten op activiteiten en dienstverlening voor doelgroepen die buiten het winstoogmerk vallen.

Meer dan oppas alleen

Voor ouders betekent Bijzondere Oppas meer dan praktische ondersteuning. Het geeft hun opnieuw ruimte om even op adem te komen: tijd voor andere kinderen, tijd voor zichzelf.

“Bijzondere Oppas heeft een grote impact op ons gezin. Als ouders van een kind met een zorgnood combineren we voltijds werken met de zorg thuis. We krijgen wel steun uit onze omgeving, maar het is voor hun niet altijd makkelijk om echt te begrijpen wat ons kind nodig heeft. De oppassers van Bijzondere Oppas zijn daarvoor opgeleid: zij begrijpen onze situatie en onze zorgen. Dankzij hen konden we eindelijk nog eens met twee op stap, of tijd maken voor onze andere kinderen. Betaalbare hulp is schaars en de wachtlijsten zijn lang. Bijzondere Oppas biedt hier een concreet antwoord op. We hopen dat ook andere gezinnen met een kind met een zorgnood dit mogen ervaren”, Anne-Catherine, ouder.

Ook studenten ervaren de stage als bijzonder waardevol. Ze doen ervaring op met complexe zorgsituaties, in een veilige en goed begeleide context.

"Ik heb heel bewust gekozen voor Bijzondere Oppas omdat het een bijzonder leerrijke ervaring is. Je staat bij gezinnen thuis en ziet van dichtbij hoe het leven voor ouders van kinderen met een zorgnood eruitziet. Dat is anders dan werken in een zorgvoorziening, waar vaak al een vast plan bestaat. Bij gezinnen kan je echt het verschil maken. Uiteraard moet ik nog veel bijleren en opzoeken: elk kind is anders en beleeft zijn of haar zorgnood op een eigen manier. Ook de ouders hebben een enorme expertise. Van hen leren, in hun eigen woorden, is ontzettend waardevol”, Caroline Vos, oppasser bij Bijzondere Oppas. ​

Inclusieve oppas als toekomstmodel

Na afloop van de stage kunnen gezinnen en studenten ervoor kiezen om de oppas verder te zetten via de kinderoppasdienst van de Gezinsbond. Intussen blijven de partners werken aan kwaliteitsvolle opschaling, onder meer via een modulair e-learningtraject voor studenten en mogelijke zij-instromers.

De ambitie is duidelijk: een inclusieve oppasdienst voor heel Vlaanderen, waarin ook zorgouders occasioneel beroep kunnen doen op betrouwbare opvang.

“Gezinnen met extra zorgnoden mogen niet structureel uitgesloten blijven. Bijzondere Oppas toont hoe je met de krachten te bundelen een echte impact kan maken. De Ouders vzw weten als ervaringsdeskundigen als geen ander waar zorgouders op botsen. Zij vertalen die noden mee in oplossingen. Door dit te combineren met de kennis van de scholen en de capaciteiten van de studenten ergotherapie, is het echt een win-win. En als Gezinsbond organiseren we al jaren de reguliere kinderoppasdienst. Dit vertalen we dan helemaal naar Bijzondere Oppas. Zo is het voor zowel de ouders als de oppassers toegankelijk en gebruiksvriendelijk,” zegt Mechels.

Wat zeggen de cijfers?

Ook doorheen de Gezinsbarometer¹ van de Gezinsbond (representatieve bevraging bij gezinnen in Vlaanderen met inwonende kinderen tussen 0 en 18 jaar) valt op dat gezinnen met een zorgnood extra onder druk staan. Dit maakt het belang van een initiatief zoals Bijzondere Oppas extra duidelijk. Zorgtaken zet gezinnen onder druk. Het is vaak niet mogelijk voor beide ouders om een voltijdse job te combineren met die zorgtaken. Dat heeft ook financiële weerslag. Bijzondere Oppas kan dit niet helemaal oplossen, maar het kan wel betaalbaar de broodnodige ademruimte geven.

¹ Cijfers uit de Gezinsbarometer eind 2025: gezinnen waar minstens één kind een zorgbehoefte heeft.

Getuigenissen